Chinese geneeskunde

De traditionele Chinese geneeskunde (TCG) is geen "alternatieve geneeskunde", ook geen conventionele geneeskunde en wordt ook niet beschouwd als "complementaire geneeskunde". Het betreft namelijk een compleet geneeskundig systeem dat al duizenden jaren oud is en nog steeds toegepast wordt op 1/3 deel van de wereldbevolking.  De pijlers van de Chinese geneeskunde zijn Acupunctuur, Chinese kruiden, Tuina (manipulatie- en massage technieken) en Qi Gong (bewegings- en ademhalingsleer). Van deze pijlers geven Acupunctuur en Chinese kruidentherapie goede mogelijkheden bij de behandeling van reumatische aandoeningen. Qi Gong oefeningen kunnen een ware uitkomst bieden bij fibromyalgie. Een overzicht van erkende therapeuten kunt u vinden gezondheidswijzer.info, op deze site kunt u zoeken naar een geschikte therapeut in uw regio.
 

De basisbegrippen van de Chinese geneeskunde:

Yin en Yang

Yin en Yang is misschien wel het bekendste maar tevens het minst begrepen principe uit de oosterse filosofie. Sommigen weten ongeveer wat yin of yang is, maar weten niet zeker wat wat is. Yin en yang gaat niet over dingen en het zijn geen aparte begrippen. Ze kunnen niet los van elkaar bestaan: alles bevat zowel yin- als yang- aspekten. De opvatting van yin en yang is gebaseerd op twee tegengestelde krachten in verschillende stadia. Water kan bijvoorbeeld kokend heet (yang) of ijskoud (yin) zijn en alle temperaturen daartussenin. Yin-yang is een relatief concept: iets is yin of yang in vergelijking met iets anders. Bij een reumatische aandoening speelt koude (yin) zowel van buitenaf maar ook intern een belangrijke rol. Mensen die lijden aan reuma hebben het vaak koud. Het lichaam is niet meer in staat de kou van buiten te weren. Het lichaam heeft last van interne koude. Dit betekent dat er een relatief tekort is aan yange energie.

De vijf elementen

De vijf elementen, vuur, aarde, metaal, water en hout zijn een andere manier (naast yin en yang) om natuurlijke krachten te beschrijven. Zij worden gebruikt om de natuurlijke omgeving en het lichaam aan te duiden, waarbij elk element bepaalde organen en lichaamsfuncties bestuurt. Zo bestuurt het Water element de Nier. Elk element wordt geassocieerd met een smaak, kleur, seizoen en richting. De Chinese geneeskunde spreekt over de levenskracht chi (qi). Deze chi is altijd in beweging en transformeert zich dusdanig dat ieder van de vijf elmenten, vuur, aarde, metaal, water en hout, verandert, om tenslotte weer tot aarde te transformeren. Het water element is het meest betrokken bij artrose. Dit element wordt geassocieerd met de nier energie.

De twaalf organen

Elk orgaan heeft een aantal functies, lichaamsgebieden die het bestuurt, en een meridiaan waarlangs de acupunctuurpunten liggen. Deze "organen" moet men niet verwarren met die van de moderne anatomie en de westerse geneeskunde. De opvatting over wat een orgaan (Tsang Fu) is, is in de traditionele Chinese geneeskunde volkomen verschillend van die in het Westen. Wanneer Chinese artsen het over een bepaald orgaan hebben, dan praten ze meestal niet over de lichamelijke structuur van dat orgaan, maar over een ingewikkelde reeks van functies die het orgaan naar men aanneemt in het lichaam uitoefent. Dus eigenlijk de energetische functies. De Zang organen zijn de Nier, de Milt, de Lever, het Hart en de Longen. De Fu organen zijn de Galblaas, Dunne Darm, Maag, Dikke Darm en Blaas. Deze worden meestal met een hoofdletter aangegeven. Reuma is het gevolg van het tekortschieten van de Nier energie.

Chi (qi)

Chi is de energie die yin en yang verbindt. Chi betekent energie of vitale kracht. Het is de potentiële energie van alle levende dingen. Samen met bloed en vocht stroomt hij door het lichaam in kanalen die meridianen worden genoemd en houdt ons levend en gezond. Wanneer er een vrije stroming is van chi, zijn yin, yang en de hele persoon in balans. Maar wanneer de chi stagneert kan dat tot ziekte leiden. Chi beschermt het lichaam tegen schadelijke invloeden van buitenaf. Chi verwarmt het lichaam en is de bron van beweging en groei. We hebben allemaal diverse soorten chi en de belangrijkste stap om de gezondheid te beschermen, is het koesteren en verzorgen ervan. Pijn is altijd het gevolg van een blokkade in de normale stroom van chi en/of bloed.

Meridianen

De Chinese geneeskunde beschrijft een complex systeem van meridianen of "kanalen", denkbeeldige lijnen die verschillende punten op het lichaam verbinden. Het meridiaansysteem verspreidt qi, bloed en vloeistoffen. Elke meridiaan heeft dezelfde therapeutische en diagnostische associatie als een bepaald lichaamsorgaan. Er zijn veertien hoofdmeridianen: één voor elk orgaan, plus de leidende (Du Mai) en de ontvangende (Ren Mai) vaten. Elke orgaanmeridiaan is gepaard, dus bevindt zich aan beie zijden van het lichaam. Er zijn zes extra meridianen en andere minder belangrijke meridianen die Luo meridianen heten. Zowel de acupunctuur als de kruidenkunde maakt gebruik van deze meridianen.

Zes pathogenen

In de Chinese geneeskunde kent men 6 externe pathogene (ziekmakende) factoren die het lichaam binnendringen: Wind (Feng), Koude (Han), Damp (Shi), Hitte (Shu), Droogte (Zao) en Vuur (Huo). Veel interne pathogene factoren geven ongeveer dezelfde symptomen als hun externe pathogene factor. Het pathogeen Wind (Feng) wordt gekenmerkt door zijn plots, heftig, beweeglijk en veranderlijk optreden en tast bij voorkeur het bovenlichaam en lichaamsoppervlak aan. Wind combineert vaak met andere pathogenen en versterkt daarbij hun actie: bijv. Wind-Kou.
Bij het pathogeen Koude is het koude-aspect dominant. Men spreekt dan over koude-bi. Koude-bi wordt gekenmerkt door algemene teken van koude en gewrichts- en spierpijn met stijfheid en verminderde mobiliteit als gevolg. Bij het pathogeen damp moeten wij onderscheid maken tussen externe damp en interne damp. Externe damp wordt veroorzaak door vochtige weersomstandigheden. Interne damp ontstaat wanneer de transport- en transformatie-functie van de Pi (milt) deficiënt is. Hiermee wordt de vertering bedoeld. Interne damp en externe damp beïnvloeden elkaar, wat leidt tot gemengde externe/interne damp-pathologieën. Damp-bi wordt gekenmerkt door zeurende spier- en gewrichtspijn met zwelling van het gewricht. Het pathogeen damp kan combineren met wind en koude, dit veroorzaakt bi-syndromen (reuma).  Bi-syndromen (pijnlijk obstructie-syndroom) worden in ons klimaat meestal veroorzaakt door een aanval van wind-koude-damp.

In de oude Chinese filosofie is er de beeldspraak die zegt: "De reumatische pijn wordt door een tekortschietend Jing in de nieren opgewekt. Zij trekt, scheurt en zwerft als een stuurloze boomstam voort in de traag stromende rivieren (lees meridianen) aldoor op zoek naar de vrijheid van zee en merg". Deze beeldspraak wil zeggen dat er een tekort aan Jing (essentie) bestaat in de nieren, waardoor een algehele malaise ontstaat. Een dergelijk tekort geeft volgens de Traditionele Chinese geneeskunde klachten in de rug, de hersenen, het gebit en in het beenmerg. Hippokrates beschreef dat bij een reumapatiënt de perverse energie van koude en vocht zich vastzet in het water van de nieren. De koude en het vocht slaan neer op de levensenergie die geankert ligt in de nier en bijnier (Jing). De beste remedie hiertegen is het opstoken van de temperatuur in de lever en longen  (het laten zien van woede) en het loslaten van angsten (nier).

Chinese kruiden

Het grote verschil met de Westerse fyto(kruiden) therapie is dat bij de Westerse fytotherapie de biochemische inhoudsstoffen van belang zijn om de werking te beschrijven, terwijl de Chinese farmacopee een energetische beschrijving geeft. De kruidenformules van de Chinese kruidentherapie hebben zich al jaren bewezen vanwege hun effectiviteit. Zowel bij "oude" ziektes, als bij "nieuwe"  hebben ze bewezen te helpen bij de genezing. Kruidenmedicijnen bestaan uit meerdere natuurlijke componenten die volgens een verfijnde strategie "op maat" gemaakt worden voor de patiënt. In het Westen krijgen 5 mensen met een maagzweer hetzelfde medicijn toegediend. In de Chinese kruidentherapie krijgt een ieder een ander medicijn. Immers iedereen is uniek en de oorzaak van de maagzweer is ook niet bij iedereen hetzelfde. Hierdoor kent de Chinese kruidentherapie normaal geen bijwerkingen, dit  in tegenstelling tot de westerse medicijnen waarvan wij de bijwerking eigenlijk maar accepteren.

Een zeer gedegen kennis is nodig voor het samenstellen van de kruidenformules. Het gaat hier niet om het maar wat samenvoegen van wat kruiden. Ieder kruid in een formule heeft een specifieke werking. De Chinese kruidenformules zijn al jaren uitgebreid getest en hebben een duidelijke relatie met voeding. De Chinese kruidentherapeut geeft daarom soms ook voedingsadviezen.

Pijn volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde

Pijn ontstaat door een blokkade van qi en/of bloed in deze meridianen. Pijn kan daardoor altijd behandeld worden door regulatie en bevordering van de qi- en bloedstroom. De Chinese geneeskunde onderscheidt verschillende pijntypen. Door de verschillende vormen worden we attent gemaakt op de onderliggende oorzaak ervan. Uitstralende pijn komt vaak door de stagnatie van qi, terwijl brandende pijn veroorzaakt wordt door Vuur of Yang/hitte. Doffe pijn wijst op de verstoring van de qi en bloedstroom. Stijfheid en zeurende pijn is het gevolg van Kou/Damp in de kanalen.
De Chinese Geneeskunde besteedt dus veel aandacht aan de soort pijn. De kruiden die aanbevolen worden hangen af van o.a. het getroffen gebied en de pijn.

Voorbeelden pijn diagnostiek volgens TCG

Doffe pijn

Wanneer de pijn bij vermoeidheid en honger erger wordt en bij rust en eten verbetert. Wanneer de pijn bij massage en druk verbetert en wanneer de pijn niet scherp is, is dit een indicatie van deficiëntie van qi of bloed. De locatie is pijn door het hele lichaam. De kruiden die gegeven worden zijn een qi versterkend extract. Een goede combinatie is: Ginseng en Astragalus Combination. Deze combinatie kruiden bestaat uit: Ginseng, Astragalus, Angelica sinensis, Citrus, Cimicifuga, Bupleurum, Atractylodes en Glycyrrhiza in een bepaalde verhouding en hoeveelheid.

Zwaar en stijfheid

De symptomen zijn een doffe en zeurende pijn. Vaak erger bij vochtig weer. Er is een verbetering na bewegen of een hete douche. De pijn kan ook krampachtig zijn. Dit is een indicatie voor Kou-damp in de meridianen. De locatie is meestal de gewrichten, rug en nek. De kruidentherapie bestaat uit: een extract dat de meridianen verwarmen zoal Ginseng, Cinnamomum, Eucomnia, Gentiana, Radix Agelica Pubescentis, Angelica sinensis, Ligusticuum, Hoelen, Coix, Glycyrrhiza, Zingiber met eventuele toevoegingen van Dipsacus en Drynaria.

Pijn met hitte tekens

De symptomen wijzen op plaatselijke ontsteking van de gewrichten met roodheid en pijn, vaak vergezeld van symptomen zoals koorts. Wordt meestal erger na consumptie van alcohol en koffie. Dit is een indicatie voor: Hitte, yin-deficiëntie. De locatie kan elk gewricht zijn, maar meestal de vingers.
De kruidentherapie bestaat uit een aangepast Nier voedend kruidenextract, zoals: Rehmannia 6 formule met bepaalde toevoegingen. Deze formule bestaat uit de kruiden: Rehmannia, Cornus, Dioscorea, Paeonia, Alisma, Hoelen, met toevoegingen Trigonella, Lindera en Eucomnia, Dipsacus en Drynaria.

Stekende en doordringende pijn

De symptomen zijn een plaatselijke hevige pijn. Bij aanraking is het gebied gevoelig. Niets lijkt te helpen. Verschillende locaties zijn mogelijk, zoals spieren, gewrichten, hoofd of ledematen.
De kruidentherapie bestaat uit een bloedregulerend extract: Angelica sinensis, Rehmannia, White Peony Root, Ligusticum, Codonopsis, Prunus Carthamus, Milettia en Corydalis.

Dit zijn enkele voorbeelden. Het zal duidelijk zijn dat dit soort formules uitsluitend gegeven kan worden door een T.C.G. arts of therapeut.

Acupunctuur

Vanwege de pijnstillende werking wordt acupunctuur vaak toegepast bij de behandeling van artritis. Scandinavische artsen kwamen enkele jaren geleden met opzienbarende resultaten bij een geval van osteoartritis, dat zo ernstig was, dat men een operatieve behandeling had gepland. Ondanks de extreem voortgeschreden artritis bleek een maandelijkse acupunctuurbehandeling de pijn met zo'n tachtig procent te kunnen reduceren. Bij andere patiënten met ernstige osteoartritis van de heup verminderde de pijn en verbeterden de beweeglijkheid na een behandeling van acht weken. Acupuncturisten, die zich hebben gespecialiseerd in de behandeling van artritis, gebruiken soms een speciale methode waarbij bijengif op de punt van de acupunctuurnaalden wordt aangebracht.
De locatie van de pijn wordt in verband gebracht met de verstoring van de energiestroom in bijbehorende meridianen. Een disfunctie van de long kan het voorste gedeelte van de schouder, de zijkant van de elleboog, vuist en duim aantasten. De acupuncturist zet zijn naalden op de longmeridiaan en dikke-darmmeridiaan. Bij een storing van de lever zijn de spieren betrokken aan de zijkant van het lichaam, de achterkant van de schouder, de heup en de zijkant van de bil, been en enkel en de grote teen. De acupunctuurpunten die gekozen worden zal liggen op de galblaas meridiaan en de lever meridiaan. Wanneer de gehele wervelkolom, heiligbeen, stuitje en voorkant van de knie, de hiel en de zool van de voet worden aangetast is dit het gevolg van het niet goed functioneren van de Nier energie. De acupunctuurpunten die toegepast worden in een behandeling zullen liggen op de nier en blaas meridiaan.